دوشنبه, شهریور 10, 1393
Text Size

گودی کمر

گودی کمر

 

: تعریف 

یکی از شایعترین اختلالات در انحناهای ستون فقرات، گودی بیش از حد كمر است.

در ستون فقرات یكسری فرو رفتگی ها و برجستگی هایی در قسمت های مختلف وجود دارد، عبارتند:

از قوس پشت سر که به سمت عقب قوس دارد، قوس در ناحیه گردن که به سمت جلو است، در ناحیه پشتی قوس به سمت عقب، در ناحیه کمری قوس به سمت جلو و در ناحیه لگن یا خاصره قوس دوباره به سمت عقب است که این حالت مانند یک فنر نیروهای وارده به کمر را به طور متعادل پخش می کند و در نتیجه فشار در یک نقطه متمرکز نمی شود.

lord 01

کم و زیاد شدن این قوس ها می تواند موجب ایجاد اختلال در وضعیت کمر فرد و فشارهای غیرمتقارن به نقاط مختلف کمر شود. این انحنای كمر، اصطلاحاً لوردوز نامیده می شود و اصولا توانائی ایستادن ما تا حد بسیار زیادی مدیون همین انحناهاست. میزان انحنای ستون فقرات در یك ناحیه، بر سایر قسمتها نیز اثر گذاشته و می تواند آنها را تغییر دهد.

میزان انحنای كمر بیشتر از حد طبیعی را هیپرلوردوزیس یا گودی بیش از حد كمر می نامند بسیاری از افراد گمان می کنند قوس کمرشان غیر طبیعی است در صورتیکه اشتباه میکنند و این قوس باید وجود داشته باشد. آنچه كه موجب می‌شود انحنای موجود در پایین كمر غیرعادی و به صورت یك بیماری شناخته شود، افزایش بیش از اندازه این تقعر است و هر گاه این قوس از حالت عادی خارج شود فرد را بیمار تلقی می کنیم. در نظر گرفتن زاویه و درجه مشخصی برای بیان غیرعادی بودن گودی كمر ممكن نیست و مساله تنها با معاینه و عكسبرداری قابل تشخیص است.


گودی کمر به چه دلیل افزایش می یابد؟

ستون فقرات توسط تعداد زیادی عضله محافظت می شود كه سلامت و تعادل آنها ،درسلامت و نرمال بودن حالت ستون فقرات نقش بسیار مهمی ایفا می كند. عدم تعادل در عضلات نامبرده  یعنی قوی بودن برخی و ضعف یا گرفتگی بعضی دیگر از آنها، موجب پدید آمدن ناهنجاری هایی در شكل كلی ستون فقرات خواهد شد.

lord 02

گودی كمر به علل ارثی و اكتسابی بروز می‌كند ولی عمده‌ترین دلیل گودی بیش از اندازه كمر ژنتیكی است و برخی از افراد به صورت مادرزادی دچار شلی بیش از حد بافت‌های نگهدارنده مفاصل كه به اصطلاح رباط‌های مفصلی گفته می‌شوند هستند كه یكی از نمودهای این بیماری افزایش گودی كمر است. گودی كمر با عامل ژنتیكی در كودكی و حتی در نوجوانی درد و ناراحتی را برای افراد مبتلا در پی ندارد اما با افزایش سن این حالت با درد همراه می‌شود.

از موارد اكتسابی بروز گودی كمر به پوشیدن كفش‌های پاشنه بلند، افزایش چربی و برجستگی شكم، بد نشستن و دراز كشیدن اشاره كرد و در زمان بارداری نیز به دلیل بزرگ شدن شكم بروز گودی كمر دردناك در خانم‌ها مشاهده می‌شود.
نحوه صحیح نشستن و دراز كشیدن، انجام تمرینات ورزشی مرتب برای تقویت عضلات كمر، جلوگیری از چاقی بیش از حد شكم و عدم استفاده از كفش‌های پاشنه بلند را به عنوان روش‌های پیشگیری از ایجاد گودی بیش از حد كمر نام برد و به نوجوانان و افرادی كه به صورت ارثی دچار شلی مفاصل هستند توصیه می شود از انجام ورزش‌هایی مانند ژیمناستیك و یوگا كه حركات كششی شدید به سمت عقب دارند پرهیز شود.
در موارد بروز اكتسابی گودی بیش از حد كمر مانند چاقی شكم و نشستن ناصحیح و علل دیگر در صورتی كه علت اولیه مشخص شود می‌توان با اصلاح وضعیت و انجام ورزش و تمرینات مناسب این بیماری را درمان كرد. اما در موارد گودی كمر مادرزادی درمان بسیار سخت است و تنها می‌توان از پیشروی این بیماری با فیزیوتراپی و انجام حرکات اصلاحی جلوگیری كرد.

در این میان نقش عضلات شكمی، بازكننده های مفصل پا به لگن در ایجاد هیپرلوردوزیس، از سایر عضلات مهمتر است.

lord 03

سایر دلایل گودی کمر:

  • چاقی
  • پوكی استخوان
  • در رفتگی تدریجی مهر ه ها
  • ضعف عضلات شكمی
  • زایمانهای مکرر
  • کوتاهی عضلات ‌ناحیه‌کمری (بازکننده‌های کمر)  
  • دررفتگی دوطرف‌لگن‌
  • ضعف عضلات‌خلفی ران‌وبازکننده‌های مفصل‌ران‌
  • آكندروپلازی
  • التهاب دیسك كمر یا قوز بیش از حد ناحیه ی پشت(لوردوزجبراني‌ناشي‌كيفوزپشتي‌)

شایعترین علت افزایش قوس کمر، ضعیف شدن عضلات پشتی کمری است اما در مواردی لیز خوردن مهره ها روی همدیگر نیز باعث افزایش قوس کمری می شود.


گودی کمر در زنان:

گودی كمر به علت كم تحركی و ورزش نكردن، ضعف عضلات كمر، حاملگی و كاهش قدرت عضلات شكم از بیماری‌های شایع زنان پس از بارداری است.افزایش وزن، افتادن شکم و به تبع آن کشیدن کمر به سمت جلو از عمده ترین علل ایجاد افزایش قوس کمر در زنان است، که این عارضه به علت افزایش وزن، در دوران بارداری خود را بیشتر نشان می دهد. اما باید توجه داشت که این مسئله در کسانی که ورزش نمی کنند و شکم بزرگی دارند نیز بسیار ایجاد می شود.

lord 04

ورزش هایی که عضلات شکم و کمر را تقویت می کند، در کاهش قوس های کمری موثر است.

شما اگر احساس میکند مشکلی در قوس کمر دارید ابتدا به یک متخصص طب فیزیکی و توانبخشی مراجعه کنید تا اگر مشکلی وجود داشته باشد توصیه های لازم انجام شود

یک تست تشخیصی ساده:
قبل از انجام تمرینات اصلاحی تست لوردوز(تست پی بردن به وجود لوردوز کمری) را انجام دهید. این تست به این صورت می باشد که شما می بایست در مقابل دیوار کاملا صافی بایستید و عضلات پشت ساق پای خود را به دیوار بچسبانید در این حالت عضلات ناحیه جلو و پشت ران شما باید کاملا شل و آزاد باشند. بدون ایجاد هرگونه فشار بر بدن خود، به وضعیتی که همیشه می ایستید قرار بگیرید و دست راست را بر روی شانه سمت چپ خود قرار دهید. کسی که شما را آزمایش می کند باید دست چپ خودش را از پشت کمر شما رد کند. اگر دست آزمایش کننده به راحتی از پشت کمر شما رد شود نشان دهنده افزایش قوس کمر شما و وجود عارضه لوردوز کمری می باشد. این تست بهتر است با حضور متخصص امر صورت پذیرد. مهمترین عامل ایجاد کمردرد و دردهای پایین و پشت، وجود قوس زیاد کمری می باشد.

lord 05

 

درمان گودی کمر

برطرف کردن علت اصلی بوجود آورنده لوردوز یا گودی کمر میتواند آن را برطرف کند.

با این حال علت گودی کمر هر چه باشد تقویت عضلات کمر و شکم و عضلات باسن میتواند شدت لوردوز را کاهش دهد. در نظر داشته باشید که شایعترین علت افزایش گودی کمر ضعیف شدن عضلات شکم و ستون مهره و کاهش قدرت انعطاف پذیری عضلات و تاندون های اطراف لگن است. این ضعف عضلانی و کاهش انعطاف پذیری در افرادی که شغل نشسته داشته و فعالیت بدنی منظمی ندارند بیشتر ایجاد میشود. با افزایش سن هم مشکلات ذکر شده شدیدتر می گردند پس مهمترین اقدام در درمان لوردوز و گودی کمر افزایش قدرت عضلات شکم و کمر و افزایش انعطاف پذیری بافت نرم اطراف لگن است.

بدین منطور استفاده از تمرینات و ورزش های متناسب گودی کمر عضلات ستون مهره و شکم شما را تقویت کرده و گودی کمر شما را کاهش می دهند.

گودي كمر علل گوناگوني دارد. به همين دليل براي اصلاح آن هم شيوه‌هاي گوناگوني وجود دارد. به عنوان نمونه اگر به دليل اشكالات ساختاري و آناتوميكي ايجاد شده باشد براي برطرف كردن آن بايد اين ايرادات را در صورت نياز به وسيله مداخلات جراحي اصلاح كرد.

اما در بسياري از موارد با اصلاح سبك زندگي و انجام حركت‌هاي کششي مي‌توان آن را برطرف يا لااقل پيشرفت‌اش را متوقف كرد.

ستون فقرات ما به وسيله داربستي از عضلات با عملكردهاي مشابه يا متضاد محافظت مي‌شود. ضعف، گرفتگي يا به هم ريختن هماهنگي يك يا گروهي از اين عضلات مي‌تواند بخشي از ستون فقرات ما را از انحناهاي طبيعي‌اش خارج ‌كند. در اين بين عضلات جدار شكمي، همسترينگ‌ها و عضلات پشت باسن نقش مهم‌تري را ايفا مي‌كنند.

شما مي‌توانيد زير نظر يك متخصص طب فیزیکی و توانبخشی و با انجام تمرينات فيزيوتراپي و ورزش‌هاي كششي عضلات خاصي را تقويت كنيد و در نتيجه دوباره تعادل را به داربست ستون فقرات خود برگردانيد.

بهترين ورزش‌ها براي اصلاح ناهنجاري‌ قابل‌ترميم و گودي كمر، انجام حركت‌هاي كششي براي تقويت عضلات خلفي ران، عضلات شكم و عضلات سينه‌اي است. به‌طورکلي دو گروه از عضلات براي حفظ لوردوز کمر ضروري هستند؛ عضلات جدار شکم و عضلات راست‌كننده لگن. اگر اين دو گروه عضلات قوي باشند و تعادل عضلاني بين اين دو گروه وجود داشته باشد، لوردوز کمري در وضعيت طبيعي خود حفظ خواهد شد.

شنا كردن به ويژه كرال سينه و انجام حركت كششي «گربه و شتر» كمک زيادي به تقويت عضلات مسئول در استحكام گودي طبيعي كمر مي‌كنند. به طوري که گفته مي‌شود شنا کردن مي‌تواند تا 90 درصد در بهبود اين ناهنجاري موثر باشد.

lord 08

در حركت «گربه و شتر» نيز فرد در حالي که چهار دست و پا روي زانو وکف دو دست خود قرار گرفته است ژست يک گربه عصباني را به خود مي‌گيرد. يعني پشت خود را تا جايي که مي‌تواند به بالا مي‌کشد وچند ثانيه در همين حالت نگاه مي‌دارد.

استفاده از بریس ها یا کمربندهایی که با نظارت پزشک متخصصص و بعد از ارزیابی های بیومکانیکال توسط کارشناسان ارشد ارتوپدی فنی طراحی می شوند، نیز بعنوان یکی از خدمات درمانی، به بیماران مرکز جامع توانبخشی امید در نظر گرفته می شود.

استفاده از قوزبند يا كمربند اگر بدون نظارت مستقيم پزشك صورت گيرد مثل آن مي‌ماند كه شما براي درمان سردرد ناشي از يك تومور مغزي تنها به استامينوفن اكتفا کرده باشيد. استفاده از قوزبند و كمربند تنها بايد در مدت‌هاي كاملا محدود (به عنوان نمونه دوره‌هاي 4 ماهه) صورت گيرد، نكته مهم‌تر آن كه بايد روزانه يك ساعت كمربند باز شود و براي جلوگيري از تحليل رفتن عضلات زير کمربند ورزش‌هاي مخصوص آن با جديت انجام شود. که کارشناسان کاردرمانی مرکز جامع توانبخشی امید به بیماران آموزش می دهند.

در مرکزجامع توانبخشی امید،بیماران ابتدا توسط پزشکان متخصص طب فیزیکی وتوانبخشی ویزیت می شوند،سپس با توجه به تشخیص اولیه،در صورت لزوم کارشناسان ارشد ارتوپدی فنی این مرکز، از ارزیابی های بیومکانیکال کامپیوتری پیشرفته از جمله اسکنرهای سه بعدی ستون فقرات(برای اولین بار در خاورمیانه) جهت تعیین انحرافات و آنالیز انحرافات ستون فقرات کودکان و بزرگسالان، استفاده می کنند. تجویز انواع درمان های توانبخشی و وسایل اصلاحی(بریس) متناسب با یافته های کامپیوتری و تشخیص پزشک متخصص طب فیزیکی و توانبخشی صورت می گیرد.

بدین صورت، در صورت نیاز، متخصص حرکات اصلاحی مرکز جامع توانبخشی امید، ورزش ها و حرکات اصلاحی هر بیمار را بطور اختصاصی به وی آموزش می دهد. بخش ارتوپدی فنی مرکز نیز پس از آنالیز نتایج حاصل از اسکنرهای سه بعدی، در صورت نیاز وسایل اصلاحی و بریس مورد نظر را طراحی و در اختیار بیمار قرار می دهد.

 

درپایان به نکات زیر توجه کنید:

  • در زمان نشستن، كف پا را صاف بر روی زمین قرار دهید، صندلی خود را تنظیم كنید
  • به هنگام مطالعه، نوشتن، غذا خوردن و هر کار دیگر اصول درست نشستن را رعایت کنید و به سمت جلو خم نشوید و ستون مهره‌ها را در زاویه کمتر از 90 درجه قرار ندهید. حتی زاویه 90 درجه و کاملا صاف نشستن هم صحیح نیست باید در زاویه 110 تا 120درجه بنشینید. چون اگر سرتان را به جلو خم کنید دچار گرفتگی عضلات می‌شوید و بعد از مدتی سردردهای طولانی به سراغتان می‌آید و تمرکز کافی را نخواهید داشت. موقع نشستن پاها را به زیر صندلی نبرید. این کار گودی کمر‌تان را می‌افزاید و به زانوها فشار می‌آورد.
  • وقتی ایستاده اید، یك پا را مستقیم روی زمین و دیگری را روی یك پله، چهار پایه و یا هر چیز مشابه قرار دهید این كار استحکام كمرتان را افزایش خواهد داد. از پوشیدن کفشهای پاشنه بلند نیز خودداری کنید.
  • بهترین حالت برای خوابیدن، وضعیت صورت و شكم رو به بالاست، در حالیكه بالشی زیر زانوها قرار گیرد، اما در صورتی كه تمایل دارید بر روی شكم بخوابید حتما بالشی زیر شكم خود قرار دهید.

lord 07

 

در ادامه ورزشها و حرکات اصلاحی گودی کمر در یک مطلب جدا آورده می شود.

Desinged & Development : Mohammad Tavajohi
Powered By : espitaman